Łapy

Dziś jest:
piątek, 22.02
-6°C
sobota, 23.02
-6°C
niedziela, 24.02
-1°C
Imieniny:
Marty i Małgorzaty
Solenizantom życzymy wszystkiego najlepszego!
Strona główna Miasto i gmina Sołectwa

Łupianka Nowa

2015-02-27 12:08
Opublikował: Administrator
Nazwa sołectwa Łupianka Nowa
Sołtys Anna Czajkowska
Dane teleadresowe  
Rada sołecka Aneta Korolewska
Halina Roszkowska
Adam Czajkowski

Liczba mieszkańców

(stan na 31.12.2007r.)

83
Statut sołectwa statut

 

Łupianka Nowa, Łupianki Nowej, łupiański.

 

Łupianka Nowa – wieś w gminie Łapy leżąca na północ od Łap. Zajmuje powierzchnię o obszarze 465 ha. Wieś Łupianka Nowa wymieniana była w wielu dokumentach i pod różnymi, chociaż to samo znaczącymi, nazwami: Nowaia Łupianka (1528 r,), Łupianka minori (1545 r., minor  ‘mniejszy’), Łupianka Nowa (1580 r. ), Łupianka nowa 1827 r.), Łupianka-Nowa (1884 r.), Łupianka Nowa (1921 r.), Nowa Łupianka (1973 r.).   

Szlachecka wieś Łupianka Nowa w roku 1827 liczyła 26 dymów i 125 mieszkańców.W Przewodniku po Królestwie Polskim wieś wymieniona jest jako Łopianka Nowa. Należała do parafii Płonka i znajdowała się w granicach gminy Kowalewszczyzna. W roku 1921 wieś Łupianka Nowa należała do gminy Kowalewszczyzna, powiatu Wysokie Mazowieckie. Mieszkały tam 162 osoby w 26 budynkach. Wszyscy byli wyznania rzymskokatolickiego i narodowości polskiej.1 sierpnia 1944 r. Niemcy podpalili Łupiankę Nową i Starą. Zginęło 20 osób.  „1528 Parafeia Płońskaia – Seło Nowaia Łupianka zemiane”.

Irena Halicka  pisze, że jest to nazwa niejasna.Według Michała Kondratiuka to nazwa topograficzna pochodząca od nazwy rzeki Łuplanka. W rękopisie z roku 1623 Inwentarz jałowski dworu i folwarku rusinowskiego Jana Stanisława Sapiehi rzeka Łuplanka wymieniona jest jako dopływ Narwi i pochodzi od słowa łupić ‘obdzierać brzegi’.Marian Olechnowicz uważa, że zarówno nazwa Łupianka, jak i nazwisko Łupiński związane są ze znajdującymi się na tym terenie, istniejącymi do dziś, stanowiskami łupania krzemieni, pochodzącymi jeszcze z epoki pradziejowej.Według Kazimierza Rymuta  pierwszy człon nazwy może pochodzić od czasownika łupić ‘obdzierać z kory, brać zastaw przymusowy, ograbiać, okradać’. Radzi także porównać do apelatywu gwarowego łupa ‘szczapa, polano’.

Łupianka to nazwa topograficzna. Człon wyróżniający Nowa jest nazwą kulturową.  

Kreta (część wsi Łupianka Nowa)

W roku 1921 Kreta była kolonią składającą się z 2 budynków, w których mieszkało 11 osób. Siedmioro z nich było Polakami, troje Białorusinami i jedna Żydem. Pod względem wyznaniowym sześcioro należało do kościoła rzymskokatolickiego, czworo do prawosławnego, a jedna osoba była ewangelikiem. Kalendarz półstuletni 1750-1800 zawiera słownik wyrazów z XVIII wieku, które zmieniły swoje brzmienie lub znaczenie. W tym czasie kreta znaczyło to, co obecnie kreda. Kreda – wapienna skała osadowa pochodzenia organicznego; biała, miękka,.rozcieńczalna.

W Łupiance dawniej wydobywano kredę. Formowano ją w tzw. „gomółki” i sprzedawano. Taką kredę później moczono w wodzie i malowano nią piece, tzw. „bielenie pieców”. Jeśli były to piece kaflowe, wówczas kredę stosowano do bielenia fug między kaflami. Kreda z Łupianki używana była w okolicznych wsiach jeszcze w końcu lat siedemdziesiątych XX w. Można było także namoczyć ją w wodzie, dodać pigment i odpowiedni klej i otrzymać tzw. farbę klejową, którą stosowano do malowania sufitów, ścian i pieców. Kreta to nazwa topograficzna, określająca położenie tej części wsi w miejscu, gdzie występowała i wydobywana była kreda.

 

Podziel się

Najnowsze wiadomości