Łapy

Dziś jest:
niedziela, 23.09
14°C
poniedziałek, 24.09
9°C
wtorek, 25.09
8°C
Imieniny:
Tekli i Bogusława
Solenizantom życzymy wszystkiego najlepszego!
Strona główna Aktualności

8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej

2018-09-12 10:37
Opublikował: Administrator
Za nami kolejne z cyklu spotkanie modlitewne w 100. rocznicę odzyskania przez Polskę Niepodległości. 11 września w kościele Św. Krzyża w Łapach miała miejsce uroczysta msza św. z udziałem Kompanii Honorowej Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej oraz pocztów sztandarowych i oprawą muzyczną w wykonaniu Orkiestry Morskiego Oddziału Straży Granicznej. Słowo Boże wygłosił ks. kpt Marcin Czuchraniuk kapelan Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej.

Wśród gości byli m.in. płk. Grzegorz Biziuk komendant Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej, gen. Daniel Kołnierowicz komendant wojewódzki Policji, nadbryg. Jarosław Wendt Podlaski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej i jego zastępca st. bryg. Piotr Pietraszko oraz Wojciech Orłowski dyrektor Izby Administracji Skarbowej. W uroczystości wzięli także udział przedstawiciele łapskich władz samorządowych burmistrz Łap Urszula Jabłońska, zastępca burmistrza Wiesław Kamieński oraz przewodniczący Sławomir Jan Maciejewski wraz z radnymi Rady Miejskiej w Łapach.

Po mszy św. w kościele św. Krzyża Dorota Kondratiuk, prezes Łapskiego Towarzystwa Regionalnego im. ppłk. Stanisława Nilskiego-Łapińskiego opowiedziała o łapskim wrześniu 1939 r.

Na zakończenie uroczystości udano się na łapski cmentarz, gdzie złożono kwiaty i zapalono znicze na grobach pierwszych łapskich ofiar bombardowań z września 1939 r. W czasie tych bombardowań zginęły osoby cywilne oraz żołnierze i kolejarze.

Poniżej publikujemy treść wystąpienia prezes Łapskiego Towarzystwa Regionalnego im. ppłk. Stanisława Nilskiego-Łapińskiego Doroty Kondratiuk:

        Łapski Wrzesień 1939

"Drodzy obecni - kolejne spotkania w ramach naszej nowenny zamyka opowieść o służbach mundurowych w naszym mieście w dwudziestoleciu międzywojennym.  Za miesiąc też będzie o służbach – tylko nieco innych.

Przez kolejne miesiące naszych spotkań odwiedzaliśmy miejsca związana z historią rocznicy niepodległości w Łapach. W lutym została przypomniana historia kapliczki zbudowanej jako podziękowanie po odparciu bolszewickiej nawały. W marcu przypomnieliśmy sobie historię polskiego wojska tworzącego się u zrębów naszej państwowości lat 1918- 1920.

Mam nadzieję, że dzieje przedwojennej straży pożarnej i policji także są przyczynkiem do dumy z naszego miasta. A te niezwykłe postaci: Marian Żegota-Januszajtis, Józef Piłsudski, Stanisław Nilski-Łapiński, Kazimierz Kamiński Huzar. Wszyscy żołnierze, kolejarze, księża, pracownicy służb publicznych odegrali swoją rolę w historii naszego miasta. Tworzyli je i rozwijali myśląc nie tylko o sobie, ale i o nas – o przyszłych pokoleniach.

Dzisiejsze spotkanie zamyka tę drogę lat 1918- 1939 – historia doszła do końca dwudziestolecia międzywojennego. Pierwszy września 1939 r. postawił kropkę nad  i ; rozwój naszej cywilizacji został brutalnie przerwany, zakłócony został tak konsekwentnie tworzony ład – nasz małe budowanie, ale może wcale nie takie małe….

 Przeczucie, a potem już całkiem racjonalnie przewidywana groźba wybuchu wojny spowodowała potrzebę czynienia przygotowań. Bardzo aktywnie szykowały się do wojny służby medyczno-sanitarne naszego miasta, harcerze, pracownicy służb mundurowych, a nawet kobiety i dzieci za szkół.

 Dnia 9 października 1938 w Łapach miała miejsce Łapach wielka uroczystość -   w obecności wojska, kolei, władz miejskich oraz licznym udziale mieszkańców Łap dowódca stacjonującego w Białymstoku 42 Pułku Piechoty ppłk. Wacław Malinowski przyjął dar pracowników warsztatów, jakim były 2 ciężkie karabiny  maszynowe. Na tan cel także dzieci ze szkoły powszechnej zrezygnowały z codziennego kubka ciepłego mleka, jaki otrzymywały w szkole. Warsztaty kolejowe zostały pomalowane na barwy ochronne. Przy dworcu, gdzie mieściła się przychodnia kolejowa, harcerze zorganizowali punkt pomocy sanitarnej. Były to piękne przykłady patriotyzmu i ofiarności.  W czasie wojny obronnej 1939 r. 42 Pułk Piechoty brał udział w działaniach Samodzielnej Grupy Operacyjnej Narew, która zasłynęła m.in. z bohaterskiej obrony Wizny.

Kolej, która dała początek istnieniu naszego miasta była też nie po raz pierwszy przyczyną naszych dramatów  – tu był most umożliwiający poruszanie się w kierunku Białegostoku, tu była ważna trakcja komunikacyjna na linii wschód- zachód.

We wrześniu 1939 r. bombardowanie przez Niemców kolei, niszczenie torów, dworca PKP w Łapach i obiektów  mieszkalnych było oczywiste.

Miejscem, do którego dzisiaj nawiąże są dwa sąsiadujące ze sobą  groby na cmentarzu w Łapach – są to groby pierwszych wrześniowych ofiar niemieckich bombardowań w Łapach .

 Jeden to mogiła, w której znaleźli się niewinni cywile, którzy 2 września zginęli pod gruzami budynku przy dzisiejszej ulicy Sikorskiego: młodziutkie dziewczyny Irena i Sabina Wituła 18 i 14 lat, Adela Chamerska 20 lat oraz rodzina Napłoszków.

Obok znajduje się grób żołnierzy z wojskowego składu pociągu, którzy zginęli 5 września wraz z pracownikami kolei.

Te groby są  dowodem bezwzględności i okrucieństwa wojny, są dowodem, że jej mordercze macki dosięgają nie tylko tych, którzy są w nią zaangażowani  z obowiązku jako żołnierze, ale i tych całkowicie do niej nieprzygotowanych.   

 Historycy września z zaskoczeniem informują o niewielkich  zniszczeniach  łapskich  Warsztatów kolejowych, ale to jasne - one jako ważny zakład produkcyjny mogły się jeszcze przydać zwycięskim okupantom.  

Wojna była nieunikniona i całe państwo musiało się do nie przygotować.

Już od 1937 r. zauważono potrzebę tworzenia skutecznego sytemu obrony przeciwlotniczej określanego wówczas jako system dozorowania przeciwlotniczego. Wiele znanych nam faktów ze wspomnień mieszkańców Łap potwierdza się dzięki bardzo precyzyjnym i szczegółowym opisom sytuacji zawartych w meldunkach z pierwszych dni września 1938r.

 ROCZNIK ARCHIWALNO-HISTORYCZNY : CAW 248

 Z dnia 1 IX

 Biorąc pod uwagę ilość działających samolotów nieprzyjaciela (około 300) straty w pierwszym dniu wojny są na ogół nieznaczne (największe na lotniskach w Lidzie – 12 samolotów, w Małaszewiczach – 8 samolotów i bazie Krosno).

Odnosi się wrażenie, że działanie miało na celu zniszczenie lotnictwa i ewentualne wywołanie ogólnej depresji. Gazów dotychczas nie stwierdzono. Zachowanie się ludności w stosunku do nalotów stoi na wysokości zadania.

W bardzo licznych wypadkach lotnicy nieprzyjaciela pozrzucali bomby w ucieczce przed naszym lotnictwem lub ogniem artylerii plot. W drugim dniu nieprzyjaciel osiągnął poważniejsze wyniki

Poważnie zniszczona została łączność. W obecnej chwili blisko 50% połączeń sieci dozorowania nie działa (jest w naprawie)

2 IX

Tłuszcz zbombardowany pociskami burzącymi i  palącymi. Ofiary w  ludziach. Dworzec kolejowy całkowicie rozbity. Bliższych szczegółów brak. 1 samolot niemiecki zestrzelony.

4 IX

Godz. 01.13 – stacja Tłuszcz całkowicie  – zniszczona

6 IX

Łapy godz. 17.10 – nalot. Pociąg Czerwonego Krzyża obrzucony bombami (cztery) i ostrzelany przez ckm. Rannych 2 kolejarzy.

9 IX

W uzupełnieniu meldunku z dn. 7 lX r.b. o bombardowaniu stacji Łapy w godz. 11–12 melduje się, że został uszkodzony tor kolejowy i wszystkie budynki z wyjątkiem warsztatów i wieży ciśnień. Bombardowano transport wojskowy – zabitych 9 żołnierzy, dużo rannych; osób cywilnych zabitych 14,  43 rannych. Uszkodzono wszystkie przewody telefoniczne.

9 IX 

Białystok – nad mostem cały dzień krążyły nieprzyjacielskie samoloty, bombardowań nie było. Wysokie Mazowieckie, Sokoły, Szepietów – ewakuacja. Ludność cywilna ustąpiła, trwa poczta, OPL i policja. Ostrzeliwano z ckm, wzniecano pożary.

Godz. 18.00 – nalot na Wysokie Mazowieckie, Czyżew, Szepietów; były po trzy wybuchy, w Szepietowie uszkodzony zapasowy tor kolejowy. Łapy – palą się. Most kolejowy jeszcze cały.

 

Wojna w Łapach toczyła się ze słabym dla nas powodzeniem z przyczyn oczywistych - główną była przewaga i bezwzględność nieprzyjaciela.

Jeden z ważniejszych punków oporu na terenie Łap  znajdował się przy nie istniejącej już łaźni  – było tam stanowisko działek przeciwlotniczych i karabinów maszynowych. Walki nie trwały długo - 14 września miasto zajęli Niemy, a 10 dni później weszli Sowieci  z Dzierżyńskiej Grupy Konno-Zmechanizowanej - 11 Armia Frontu Białoruskiego.

W budynku domu Kellera szybko zainstalowała się jednostka NKWD. Rosjanie utworzyli też areszt, który znajdował się  za przedwojennym magistratem.

W ciągu całego okresu okupacji sowieckiej 1939-1941 trwały represje wobec Polaków - aresztowania, wywózki nie ominęły wielu rodzin. Nawet w czerwcu 1941r. nie oszczędzono więźniów przebywających w łapskim areszcie. Rosjanie, uciekając przed wchodzącymi Niemcami – rozstrzelali ich.

Mamy OBOWIĄZEK pamiętać o wojennej tragedii mieszkańców Łap. To część naszej historii i tożsamości.    

                                                                                                       Dorota Kondratiuk

Prezes Łapskiego Towarzystwa regionalnego im. ppłk. Stanisława Nilskiego-Łapińskiego

 

  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
  • 8. Nowenna Niepodległości z Podlaskim Oddziałem Straży Granicznej
Podziel się

Najnowsze wiadomości